Mencari Pekerjaan Pertama Walaupun Memerlukan Pengalaman

Apabila membaca beberapa tawaran kerja pertama selepas tamat pengajian, saya menyedari sesuatu yang mengelirukan: banyak jawatan untuk graduan baru masih meminta pengalaman kerja. Jika pengalaman diperlukan untuk mendapatkan pekerjaan, bagaimana seseorang boleh memperoleh pengalaman pertama?

Fenomena ini mungkin tidak asing bagi ramai pencari kerja muda. Di pelbagai platform pencarian kerja, tidak jarang kita menjumpai jawatan yang dilabel peringkat permulaan (entry-level) atau graduan baru dialu-alukan, tetapi di bahagian syarat tertulis “minimal 1–2 tahun pengalaman dalam bidang berkaitan.” Malah, terdapat juga program latihan industri yang meminta calon sudah mempunyai pengalaman kerja sebelum ini.

Sekilas pandang, syarat seperti ini terasa kontradiktif. Tujuan jawatan peringkat permulaan atau latihan industri sepatutnya ialah untuk memberi peluang kepada seseorang belajar dan memulakan kerjaya mereka. Namun, apabila pengalaman kerja menjadi syarat utama, pintu pertama menuju dunia profesional terasa semakin sempit.

Mengapa Hal Ini Berlaku?

Terdapat beberapa kemungkinan sebab di sebalik fenomena ini:

Pertama, syarikat sering kali berharap mendapat calon yang boleh bekerja dengan segera dengan sedikit latihan. Dalam persekitaran kerja yang serba pantas, organisasi cenderung mencari individu yang sudah biasa dengan tugas tertentu.

Kedua, deskripsi kerja kadangkala ditulis sebagai “senarai keinginan ideal” (wishlist). Ini bermakna tidak semua syarat benar-benar wajib dimiliki calon. Namun bagi pencari kerja baru, senarai panjang tersebut boleh terasa menakutkan dan membuat mereka ragu-ragu untuk memohon.

Ketiga, istilah peringkat permulaan (entry-level) kadangkala digunakan secara longgar. Dalam beberapa kes, maksud entry-level bukan benar-benar tanpa pengalaman, tetapi lebih kepada jawatan dengan tanggungjawab yang lebih kecil berbanding tahap pengurusan.

Kesan Kepada Pencari Kerja Muda

Syarat yang tidak realistik boleh membuat ramai graduan baru berasa mereka tidak cukup memenuhi standard, walaupun belum mencuba. Sebenarnya, banyak kemahiran penting boleh dipelajari terus di tempat kerja.

Selain itu, keadaan ini juga boleh menjerat pencari kerja dalam kitaran yang sukar: mereka memerlukan pengalaman untuk mendapatkan pekerjaan, tetapi memerlukan pekerjaan untuk memperoleh pengalaman.

Tidak jarang juga calon akhirnya merasa perlu mengikuti pelbagai latihan industri, kerja sementara, atau projek kecil hanya untuk memenuhi satu atau dua baris dalam syarat kerja.

Apa Yang Boleh Dilakukan Syarikat?

Syarikat sebenarnya memegang peranan penting untuk menjadikan proses pengambilan lebih realistik dan inklusif bagi bakat baru.

Pertama, syarikat boleh membezakan dengan jelas antara kelayakan wajib dan kelayakan tambahan dalam deskripsi jawatan. Ini membantu calon memahami kemahiran mana yang benar-benar diperlukan dan mana yang hanya nilai tambah.

Kedua, organisasi boleh lebih menekankan potensi dan kebolehan belajar berbanding pengalaman kerja semata-mata. Banyak kemahiran teknikal boleh dipelajari melalui latihan atau on-the-job training, manakala sikap proaktif, rasa ingin tahu, dan kebolehan menyesuaikan diri sering kali lebih sukar diajarkan.

Ketiga, syarikat boleh merancang program peringkat permulaan atau latihan industri yang benar-benar berfungsi sebagai ruang pembelajaran. Program sebegini bukan sahaja membantu graduan baru memperoleh pengalaman, tetapi juga menjadi cara berkesan bagi syarikat membangunkan bakat dalaman sejak awal.

Menemui Titik Tengah

Akhirnya, memulakan kerjaya sepatutnya tidak terasa seperti menyelesaikan teka-teki yang mustahil. Dunia kerja memerlukan bakat baru, dan bakat baru memerlukan peluang pertama.

Dengan menulis syarat kerja yang lebih realistik serta memberi ruang kepada calon untuk belajar dan berkembang, syarikat bukan sahaja membantu pencari kerja muda memulakan perjalanan kerjaya mereka, tetapi juga membina aliran bakat (talent pipeline) yang lebih kukuh untuk masa depan.